Een goede doorbloeding zorgt ervoor dat spieren en weefsels voldoende zuurstof en voedingsstoffen krijgen. Wanneer de bloedstroom in de benen vermindert, kan dat merkbare klachten geven tijdens het lopen of bewegen. Veel mensen merken het eerst tijdens een wandeling, wanneer de benen pijnlijk of vermoeid aanvoelen en rust even nodig is. Dit verschijnsel staat bekend als etalagebenen en komt voort uit vernauwingen in de slagaders. De klachten kunnen geleidelijk ontstaan en worden daarom niet altijd meteen herkend. Toch kan een verminderde bloedtoevoer invloed hebben op hoe soepel iemand zich kan bewegen en hoe lang iemand kan lopen zonder pijn.
Wat er gebeurt bij verminderde doorbloeding in de benen
De oorzaak ligt vaak bij vernauwing van de slagaders door slagaderverkalking. Daarbij hopen vetachtige stoffen zich op in de vaatwand, waardoor de doorgang van het bloed kleiner wordt. Wanneer dit in de bloedvaten naar de benen gebeurt, spreken artsen van perifeer arterieel vaatlijden. De slagaders transporteren normaal zuurstofrijk bloed naar spieren en huid, maar bij een vernauwing komt er minder bloed doorheen. Hierdoor ontstaat er sneller een tekort aan zuurstof in de spieren.
Dat zuurstoftekort wordt vaak merkbaar bij inspanning. Tijdens het lopen hebben de spieren namelijk meer zuurstof nodig dan in rust. Als het bloed niet snel genoeg kan stromen, ontstaat pijn of een krampachtig gevoel in het been. Veel mensen stoppen dan even met lopen en hervatten daarna hun wandeling. De pijn verdwijnt vaak zodra de spieren weer rust krijgen.
Naast pijn kunnen er ook andere signalen ontstaan. Sommige mensen merken dat hun voeten kouder aanvoelen of dat de haargroei op de benen vermindert. Ook nagels kunnen langzamer groeien. Dat soort veranderingen ontstaat doordat het weefsel minder goed wordt voorzien van voedingsstoffen en zuurstof.
Wie een verhoogde kans heeft op problemen met de bloedvaten
De kans op problemen met de bloedvaten in de benen neemt toe met de leeftijd. Uit bevolkingsonderzoek onder mensen boven de 55 jaar blijkt dat bijna een vijfde tekenen van perifeer arterieel vaatlijden heeft, al heeft een deel daarvan nog geen duidelijke klachten.
Roken speelt een grote rol bij het ontstaan van vernauwingen in de slagaders. Onderzoek laat zien dat rokers een duidelijk hogere kans hebben op deze aandoening dan niet-rokers. Ook diabetes, een hoge bloeddruk en verhoogd cholesterol vergroten het risico. Deze factoren hebben allemaal invloed op de conditie van de bloedvaten.
Wanneer de bloedvaten minder soepel worden, kan dat niet alleen effect hebben op de benen. Slagaderverkalking komt namelijk vaak op meerdere plekken in het lichaam voor. Daarom kijken artsen bij klachten aan de benen ook naar andere signalen die op hart- en vaatziekten kunnen wijzen.
Doorbloeding benen verbeteren
Wie last heeft van klachten kan vaak al iets doen door het beweegpatroon aan te passen. Regelmatig wandelen wordt vaak ingezet als onderdeel van de behandeling. Door herhaaldelijk te lopen tot aan de pijngrens en daarna kort te rusten, kunnen spieren zich aanpassen aan de verminderde bloedtoevoer. Dit wordt ook wel looptraining genoemd en wordt regelmatig begeleid door een fysiotherapeut.
Naast beweging speelt leefstijl een rol. Stoppen met roken kan bijvoorbeeld een duidelijke invloed hebben op het verloop van de aandoening. Ook het aanpakken van hoge bloeddruk en cholesterol helpt om verdere schade aan de bloedvaten te beperken. Soms wordt medicatie ingezet om het risico op bloedstolsels te verminderen of de doorstroming te ondersteunen.
In sommige situaties onderzoeken artsen de bloedvaten met metingen zoals de enkel-armindex. Daarbij wordt de bloeddruk in de enkel vergeleken met die in de arm. Met zo’n test kan worden vastgesteld of er sprake is van een verminderde doorbloeding in de benen en hoe ernstig die is.
Aandacht voor de bloedvaten in de benen
Klachten in de benen worden soms gezien als een normaal onderdeel van ouder worden. Toch kan het verstandig zijn om alert te zijn wanneer pijn steeds bij dezelfde inspanning optreedt. Problemen met de bloedtoevoer kunnen namelijk invloed hebben op het dagelijks bewegen. Als lopen steeds moeilijker wordt, kan dat uiteindelijk gevolgen hebben voor zelfstandigheid en mobiliteit.
Vroege aandacht voor signalen kan helpen om stappen te zetten richting herstel of verbetering. Het doel is vaak om de doorbloeding benen verbeteren en verdere vernauwing van de bloedvaten te beperken. Door aandacht te hebben voor beweging, leefstijl en medische begeleiding kan de belasting op de benen beter worden verdeeld en blijft bewegen voor veel mensen mogelijk.